O Mañanceiro.

Comando cultural "Os Rabiscos"

Artigo de Rogelio Díz desde México

EN MEMORIA DAS REPUBLICANAS EN MEXICO

IN MEMORIAN RAMONA RUBIANES GOMEZ

Naceu no mesmo mes de setembro que a viu morrer, pero en l921, en Vilagarcía de Arousa, pequena vila situada nas Rías Baixas e pasou a súa nenez e mocidade no pobo de Vilaxoan, de onde o seu pai era mariñeiro e a súa nai entregada aos labores do fogar.

A miña nai pertenceu a esas xeracións que a sorte foilles esquiva, a Guerra Civil sorprendeuna con tan só quince anos, polo que tivo que abandonar a escola e porse a traballar, xunto cos seus irmáns, despois que o seu pai foi encarcerado por pertencer a un sindicato na prisión Modelo de Barcelona.

Durante toda a guerra e uns anos máis, traballou na industria conserveira de Pita en Vilaxoan, ata que se uniu en matrimonio aos 23 anos co meu pai, Rogelio Diz Fuentes, o cal recentemente saíra de prisión en liberdade vixiada, logo de haber estado recluído no cárcere de cambados por un par de meses, a illa de San Simón preto dun ano e trasladado posteriormente ao cárcere de máxima seguridade no Forte Afonso XII, mellor coñecido como o Forte de San Cristóbal preto da cidade de Pamplona, por rebelión militar contra o Movemento Nacional, da cal xunto con 794 homes mais protagonizaron a maior fuga de España e unha das maiores do mundo.

Desa unión naceu o meu irmán Rogelio Diz Rubianes, o cal morreu cinco anos despois, a falta dunha boa alimentación e unha escasa asistencia sanitaria, nese mesmo ano fatídico para a miña familia, morreron tamén os dous irmáns da miña nai e a súa avoa, con catro mortos separados por tan só uns meses fixo caer a toda a familia nunha profunda depresión, polo que o meu pai habendo conseguido un emprego de canteiro na empresa Agroman, foi destinado á construción de diferentes edificios na cidade de Badaxoz, onde xunto á miña nai viviron por espacio de dous anos.

Atoparon un novo ambiente e xente diferente e alegre, a pesar das carencias, xente marabillosa que lles abriron unha nova forma de sentir a vida. E foi aí, que no medio desa benaventuranza nacín eu, ao que puxeron o mesmo nome do meu irmán, Rogelio Diz Rubianes, por considerarme a reencarnación do mesmo e o que daría novas ansias de vivir nesa convulsionada época da historia de España.
O traballo chego á súa culminación e os meus pais regresaron a Galicia, onde nun terreo que o meu avó dese ao meu pai, edificaron con axuda de todos os amigos unha modesta casiña no Rial, e a miña nai volveu ao seu traballo na fábrica de conservas.

O meu pai acudiu ao chamado de Don Federico Macao Vilar, enxeñeiro co cal traballara en Badaxoz e que nese momento pediulle que se trasladase ás Palmas de Gran Canaria, logo duns meses traballando pero coñecendo os antecedentes do meu pai axudouno a embarcarse no buque Villanueva, como mariñeiro en cuxa ruta atopar o porto de Progreso en México, onde o meu tío Antonio atopábase e axudaríao a quedar neste país.

A miña nai continua traballando na industria conserveira, e soportando a presión policial que buscaba ao meu pai, a miña nai declaraba sempre ante as autoridades que o meu pai abandonounos e que non sabia absolutamente nada del.

Logo dun par de anos, a miña nai e eu con apenas tres anos, abandonamos España nun buque mercante camiño a Veracruz, México onde nos reencontramos co meu pai e trasladámonos á capital do país.

Durante varios anos, ambos traballaron neste país e lograron unha considerable fortuna polo que creron necesario en 1960 regresar a España para que eu non perdese as miñas raíces, e estudase o bacharelato, así a miña nai e eu regresamos logo de enviar diñeiro para arranxar a nosa casa e pór nela certas comodidades ás que xa estabamos afeitos.

A miña nai investiu parte do que tiñan comprando un barco e un viveiro flotante de mexillón, á espera do meu pai, quen se quedou en México para investir todo o seu capital nunha fabrica de zapatos a cargo de don José Maria Fernández, persoa da súa total confianza.

Toda esa visión idílica veu abaixo, cando ao ano de estar vivindo en Galicia, o meu pai recibe a noticia por un amigo en México, que a Fabrica crebara e que era necesaria a presenza de inmediato do meu pai para intentar recuperar algo. O meu pai apura tramítelos para saír cara a México e élle denegado o pasaporte para facelo posto que había contra o un Consello de Guerra en Cartaxena por haber desertado dun barco da mariña mercante española no porto de Progreso, México.

Grazas á intermediación do Xeneral Gómez de Barreda, o meu pai logra saír indemne desta situación, con todo a pasado máis dun ano e cando por fin sae cara a México, non logra recuperar absolutamente nada. Debido a esa situación de crise na miña familia provocada polo Consello de Guerra, e aos gastos que xeraron tiveron que vender practicamente todo, quedándonos practicamente sen nada, a miña nai capeou como puido esa situación para que eu puidese terminar o bacharelato e regresar ambos os de novo a México en 1969, instalándonos na cidade de Poboa, ata a morte de ambos.

A pesar de todo, grazas á miña nai, aprendín o amor pola nosa terra, pola nosa xente. Onde vin sempre un prato de comida na nosa mesa para calquera que se presentase en casa, unha axuda ou un consello a todo o paisano que o necesitase, me cara a ver a importancia da solidariedade entre os que nos atopamos a miles de quilómetros da nosa terra, para protexer os nosos costumes e acenos identitarias.Fíxome entender que o verdadeiro éxito, non é o económico que pode converterche nun pobre rico, é o transmitir aos teus descendentes o amor e a convivencia harmónica, se o logras, dicíame, non importan todos os altibaixos que a vida dáche, superásenos sen temor algún, e beiras reflectido ese amor nos que che rodean, logo diso xa podo morrer tranquila. E así sucedeu, morreu rodeada do noso amor, o da súa neta e as súas bisnetos e os amigos de sempre, en recompensa, non tivo agonía, simplemente deixo de existir. As súas cinzas descansan xunto ás do meu pai, e nun par de meses cumprirei ultímaa vontade de ambos, dividirei as súas cinzas e deixar a metade de ambos aquí, cos seus, o resto unireinas nunha soa urna e iremos ao porto de Veracruz para devolvelas ao mar, onde poderán xuntos volver facer o percorrido cara ao seu tan estrañada terra.

Rogelio Diz-Analista político e fillo de represaliados españois en México